subscribe: Posts | Comments

Επικοινωνία:
gnomi@windtools.gr
gnomi@chiosopinion.gr
τηλ.-φαξ: 22710 24541

Από τα Καρδάμυλα της Χίου στην Τυνησία – Α’ (του Ιωάννη Κολάκη, Ιστορικού, Κοινωνικού Ανθρωπολόγου)

0 comments
Από τα Καρδάμυλα της Χίου στην Τυνησία  – Α’ (του Ιωάννη Κολάκη, Ιστορικού, Κοινωνικού Ανθρωπολόγου)

Ομιλία στην αίθουσα «Κωνσταντίνος Σπανός», του Δημοτικού Καταστήματος Καρδαμύλων, Δήμου Χίου, την Πέμπτη 4 Αυγούστου 2011 και ώρα 8.00 μ.μ. με θέμα: «Οι αδελφοί  Γιάννης Χαλκιάς – Στραβελάκης ή Ahmed Khaznadar (1808-1849)
και Γιώργης Χαλκιάς – Στραβελάκης ή
Mustapha Khaznadar (1814-1878)
Από τα Καρδάμυλα της Χίου στην Τυνησία»

 (image)

Α΄.

Πανοσιολογιότατε Πατέρα Γεώργιε Λιαδή, κ. Γεώργιε Λιγνέ, Αντιδήμαρχε Δημοτικής Ενότητας Καρδαμύλων και κ. Ιωάννη Μυλωνά Πρόεδρε Δημοτικής Ενότητας, Συνταγματάρχα, κ. Γουρλή, Διοικητά 643 ΤΕ, κ. Ευάγγελε Μελιτζάνη, πρώην Δήμαρχε Καρδαμύλων, κ. Ματθαίε Τσουπάκη, Πρόεδρε Ναυτικού Ομίλου Καρδαμύλων, κ. Στέφανε Ασπιώτη, Πρόεδρε Συλλόγου Αποφοίτων Γυμνασίου Καρδαμύλων, Ελλογιμωτάτη κ. Αικατερίνη Μπεκιάρογλου – Εξαδακτύλου τ. Προϊσταμένη Κ. Υ. Γενικών Αρχείων του Κράτους, Ελλογιμώτατε κ. Στέφανε Εξαδάκτυλε, Αξιότιμοι κύριοι της Οικογένειας Στραβελάκη, Αξιότιμοι Κυρίες και Κύριοι.
Το θέμα μας αφορά την ιστορία των αδελφών Γιάννη και Γιώργη Στεφανή Χαλκιά ή Στραβελάκη, η οποία έχει την αφετηρία της στα τραγικά γεγονότα της Σφαγής της Χίου του 1822, με τα οποία η Χίος κυριολεκτικά αφανίστηκε.
Αλλά!
«Αφού η Χίος αφανίστηκε, τι έγιναν οι Χιώτες; Δεν πέθαναν όλοι. Κάποιοι σώθηκαν δραπετεύοντας, ενώ η σκλαβιά διατήρησε στη ζωή έναν μεγάλο αριθμό από αυτούς… Πολλοί σκλαβωμένοι Χιώτες παραμένουν σε τουρκικές περιοχές. Η σκλαβιά στην Τουρκία είναι μέσον πλουτισμού και ανέλιξης σε διοικητικά αξιώματα… Τον Απρίλιο του 1855, όταν ήμουν στη Χίο, είδα ένα αιγυπτιακό πολεμικό πλοίο που μετέφερε στρατεύματα στην Κριμαία, να αγκυροβολεί έξω από το λιμάνι. Ο κυβερνήτης του πλοίου και ο συνταγματάρχης, και οι δύο με τον τίτλο του μπέη, είχαν γεννηθεί στη Χίο. Αιχμαλωτίστηκαν και μεταφέρθηκαν στην Αλεξάνδρεια, ανελίχθηκαν στην ιεραρχία του στρατού και του ναυτικού και τώρα ήταν καθοδόν να υπερασπιστούν την χώρα στην οποία ήταν σκλάβοι. Υπάρχουν αμέτρητοι Χιώτες που με αυτόν τον τρόπο κατέλαβαν θέσεις στα υψηλά κλιμάκια της Οθωμανικής διοίκησης: ένας από αυτούς κάποτε κυβέρνησε στην Τύνιδα». (1)
Αυτά θα γράψει στο Παρίσι το 1856 ο Fustel de Coulanges στο πόνημά του «Μνήμη στο νησί της Χίου».
Προφανώς ο κυβερνήτης της Τύνιδας, που ο Fustel de Coulanges υπονοεί, είναι ο Mustapha Khaznadar ή Γιώργης Στραβελάκης ο οποίος μαζί με την μητέρα του Ειρήνη και τον μεγαλύτερο αδελφό του Γιάννη ή Ahmed Khaznadar αιχμαλωτίστηκαν και πήραν τον δρόμο της σκλαβιάς, σε ηλικία 8 και 14 ετών αντίστοιχα. Ο πατέρας σφαγιάστηκε από τους Τούρκους, ενώ ο μεγαλύτερος αδελφός τους ο Κωνσταντής διέφυγε την σφαγή, δυστυχώς δεν ξέρουμε πως.
Για την ιστορία της αιχμαλωσίας των αδελφών Στραβελάκη έχουμε την μαρτυρία της συζύγου του ανιψιού τους, Λαμπρινού Κωνσταντή Στραβελάκη (16 Απριλίου 1832-27 Αυγούστου 1900), Χατζή Ευγενίας, το γένος παπά Στεφάνου Μαστρογιάννη (1839-28 Ιανουαρίου 1939), η οποία σε ηλικία 100 ετών πέθανε στα χέρια του εγγονού της, ιατρού Λάμπρου Κωνσταντίνου Στραβελάκη, ο οποίος πιστοποιεί και τον θάνατό της, από «γεροντικό μαρασμό». Η μαρτυρία αυτή έχει δημοσιευθεί από τον Στυλιανό Βίο το 1921 στο βιβλίο «Η Σφαγή της Χίου στο στόμα του Χιακού Λαού». (2)
Στην διήγηση αυτή η  Χατζή Ευγενία, μας μιλάει για την αιχμαλωσία  των αδελφών Γιάννη και Γιώργη και τις μητέρας τους Ειρήνης μετά την διακήρυξη της αμνηστίας από τους Τούρκους, όταν πήγαν να προσκυνήσουν «εις του Χατζή – Ισμαήλη το σπίτι», και πως «σαν επερνούσαν από την Αγιά – Μαρίναν, επετάχτην από το μνήμαν ο πατέρας τως κ’ είπεν: ‘Πάρετ’ εμέναν, κι αφήτε τα παιδιά’. Μα ένας Γιουρούκης με το γιαταγάνιν του τον ήσκισε ’ς τη μέση». Επίσης μιλάει για τον θάνατο της μητέρας από Χολέρα, όταν πήγε να αναζητήσει τα παιδιά της στην Πόλη, για την αναζήτηση του Κωνσταντή από τους αδελφούς του Mustapha και Ahmed περί το 1844, για την πρώτη επίσκεψη του Κωνσταντή στα αδέλφια του στην Τυνησία από το 1844 μέχρι το 1849, χρονιά που ο Ahmed «επέθανε από χολέρα» και για την δεύτερη επίσκεψη της οικογένειας από το 1861 ως το 1862-63 – «Εις τα 61 επήγα εγώ, ο άντρας μου, ο Λαμπρινός, παιδίν του Κωνσταντή, και όλλοι οι κουνιάδοι μου, κ’ έμεινα εκεί δύο χρόνια» – για τα αξιώματα των αδελφών και για τον γάμο του Mustapha Khaznadar με την αδελφή του Ηγεμόνα Ahmed Bey (1837-1855), Kalthoum Bey (πέθανε μετά το 1881).
Όταν προγραμματίστηκε αυτή η ομιλία και ενώ ήταν σε εξέλιξη δημοσίευμα μου σχετικό στη εφημερίδα «Γνώμη της Χίου», είχαμε αυτή την διήγηση σαν κύρια πηγή για την περιπέτεια των αδελφών Στραβελάκη, μαζί με τις μνήμες και τα κειμήλια της οικογένειας. Από την αρχειακή έρευνα είχαμε την διαθήκη του χριστιανού αδελφού τους Κωνσταντή στην οποία καταγράφονται τα 11 παιδιά του.(3) Επίσης δύο πληρεξούσια σχετικά με τα συμφέροντα της οικογένειας στην Τυνησία.
Το ένα δύο μήνες  πριν το θάνατο του Mustapha Khaznadar (26 Ιουλίου 1878) – αφορά πληρεξούσιο του ανιψιού του Λαμπρινού Κ. Στραβελάκη προς τρίτο, διότι ο ίδιος θα ταξιδέψει για υποθέσεις του στο εξωτερικό. (4)
Το άλλο ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Mustapha Khaznadar αφορά τον γιο του ανιψιού του Μιχαήλ Κ. Στραβελάκη, Ιωάννη Μιχαήλ Στραβελάκη προς τον ίδιο γιο Μιχαήλ Ιωάννου Στραβελάκη, τον οποίο εξουσιοδοτεί για υποθέσεις του στο Τούνεζι. (5)

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

 

Τέσσερες φωτογραφίες του Mustapha Khaznadar, οι οποίες δείχνουν την Αναρρίχηση του στην εξουσία. Η πρώτη προέρχεται από την συλλογή του Bardo στη Τυνησία, (βλέπε: CARL BRAWN, The Tunisia of Ahmad Bey, 1837-1855, Princeton University, (1974), p. 221), η δεύτερη ευρίσκεται στην κατοχή της κ. Καλλιόπης Καλογερά στην Χίο, η τρίτη στην Βιβλιοθήκη «Κοραής» στην Χίου και η τέταρτη στη οικία του κ.  Mounir Khaznadar, στην Τυνησία.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>